Bu konuda öğreneceklerin
- —Çekimli fiili her düz cümlede ikinci sıraya koymak.
- —Cümleye zaman/yer ile başlayınca özneyi fiilin arkasına atmak (inversiyon).
- —'Sıra 1' kavramını anlamak: bir öğe, bir kelime değil.
- —Zaman – tarz – yer (TeKaMoLo'nun A1 hâli) sırasını uygulamak.
Sınavda nerede çıkar
Schreiben Teil 2'de puanlanan ilk şey. 'Am Montag ich gehe…' yazan aday, içerik doğru olsa da dilbilgisi puanı kaybeder.
Kural: fiil ikinci sırada, nokta.
Türkçe cümle sona fiil koyar; Almanca cümle ikinci sıraya. 'Sıra' derken kelime değil öğe sayıyoruz: Am Montag iki kelime ama tek öğe (zaman). Ondan sonra hemen fiil.
Aynı cümle, dört başlangıç — fiil hep 2'de
| Sıra 1 | Sıra 2: FİİL | Gerisi | Türkçe |
|---|---|---|---|
| Ich | gehe | heute ins Kino. | Bugün sinemaya gidiyorum. |
| Heute | gehe | ich ins Kino. | Bugün sinemaya gidiyorum. |
| Ins Kino | gehe | ich heute. | Sinemaya bugün gidiyorum. |
| Am Montag | arbeite | ich nicht. | Pazartesi çalışmıyorum. |
Neden 1. sıraya başka şey koyalım?
Vurgu için. Türkçede vurgulanan öğeyi fiilin hemen önüne koyarsın; Almancada cümlenin başına. 'Pazartesi çalışmıyorum (ama salı çalışıyorum)' → Am Montag arbeite ich nicht. Diyalogda önceki cümleye bağlanmak için de: — Wann kommst du? — Morgen komme ich.
Ich trinke morgens Kaffee.
Sabahları kahve içerim.
nötr
Morgens trinke ich Kaffee.
Sabahları kahve içerim.
'sabahları' vurgulu
Kaffee trinke ich morgens.
Kahveyi sabahları içerim.
'kahve' vurgulu — nesne de başa gelebilir
Dann gehe ich zur Arbeit.
Sonra işe giderim.
dann/danach/später ile başlayınca özne arkaya
Sıra 1'e gelemeyenler
und, aber, oder, denn bağlaçları sıra 0'dadır: sayılmaz. Onlardan sonra cümle sıfırdan başlar, fiil yine 2'de. Ich bin müde, **aber** ich arbeite. (aber'den sonra ich 1, arbeite 2). Ja, nein, also gibi tek kelimeler de virgülle ayrılıp sayılmaz.
Ich lerne Deutsch und ich arbeite viel.
Almanca öğreniyorum ve çok çalışıyorum.
und → sıra 0
Ich komme nicht, denn ich bin krank.
Gelmiyorum, çünkü hastayım.
denn → sıra 0, fiil 2'de kalır (weil ile farkı A2'de)
Ja, ich komme. / Nein, heute komme ich nicht.
Evet, geliyorum. / Hayır, bugün gelmiyorum.
Fiilden sonrası: zaman → tarz → yer
Cümlenin ortasında birden çok öğe varsa sıra: Zaman – Tarz (nasıl) – Yer. Türkçedeki 'bugün otobüsle işe' sırasıyla aynı. Yer genelde en sonda: Ich fahre heute mit dem Bus zur Arbeit.
Zaman – tarz – yer
| Özne | Fiil | Zaman | Tarz | Yer |
|---|---|---|---|---|
| Ich | fahre | heute | mit dem Bus | zur Arbeit. |
| Wir | gehen | am Samstag | zusammen | ins Kino. |
| Er | kommt | morgen | — | nach Hause. |
Kontrol yöntemi: yazdığın her cümlede fiili bul, önündeki öğeleri say. Bir öğe → doğru. İki öğe (Heute ich…) → yanlış, özneyi fiilin arkasına at. Bu tek kontrol, Schreiben'de birkaç puan demek.